Poniżej zarys króciótkich charakterystyk polskich przekładów NT (w wielu miejscach odsyłam do charakterystyk z Wikipedii, których autorem w większości jest Robert Drózd).
Dodatkowo w tabeli dałem chronologiczne zestawienie wg daty pierwszego wydania.
1. Pismo Święte Nowego Testamentu, wstęp, nowy
przekład z Wulgaty,
komentarz przez ks. Eugeniusza Dąbrowskiego.
Przekład z łaciny ks. Eugeniusza Dąbrowskiego (1901–1970) jest owocem kilku encyklik papieskich m.in.:
Leona XIII (1878–1903): Providentissimus Deus (r. 1893) oraz Piusa XII (1939–1958): Divino afflante Spiritu (r. 1943). Generalnie tekst
wierny jest Wulgacie. Jest to tłumaczenie, które jak określiła Maria Kossowska (?) „swym pięknem i tradycją wujkową wpisywał się w spuściznę i piękno języka
polskiego”31 .
Słownictwem odbiega jednak od tradycji wujkowej. Ks. Dąbrowski używa współczesnej polszczyzny,
aczkolwiek dla dzisiejszego Czytelnika niektóre wyrazy mogą już mocno razić, np. gumno, czyli spichlerz; Zakon, czyli przestarzałe określenie Prawa itp. (oczywiście przy dalszej lekturze tego serwisu i porównywanych tekstów musimy pamiętać, że to translacja z łaciny, a nie z greki). Swój przekład ks. Dąbrowski wyposażył w krótkie wstępy
do poszczególnych ksiąg, zwięzłe komentarze historyczno–kulturowo–teologiczne, tabele pomocne w studiowaniu ewangelii itp. Ukazało się kilkanaście wydań.
Pierwsze pochodzi z roku 1947. Od wydania II (1949) tekst był nieznacznie zmieniany i poprawiany32 .
Wielokrotnie wznawiany, np. do 1973 miał XVII wydań.
Ciekawostką jest fakt, że przekład zawiera (nieautentyczny) fragment 1J 5:7 tzw. Comma Johanneum (występujący w tekście Wulgaty). Padające tam
słowo „τρεῖς” – [treis] (łac. tres) EDW oddaje niezręcznie jako „trójca”, podczas gdy jego
przekład z greki (zasadniczo identyczny z łacińskim przekładem) podaje słowo: „trzech”. Patrz także Wikipedia. Oznaczenie: EDW. |
2. Pismo Święte Nowego Testamentu w 12 tomach, Wstęp –
Przekład –
Komentarz pod redakcją ks. Eugeniusza Dąbrowskiego, ks. Feliksa Gryglewicza – tzw. Komentarze KUL-owskie. Jedyny w Polsce kompletny,
naukowy komentarz katolicki (obecnie reprintowany przez wydawnictwo „Pallotinum”). Teksty tłumaczeń (z założenia miał to być przekład filologiczny) są nierówne, miejscami jednak adekwatne, wierne,
miejscami dosłowne – zależnie od tego, kto tłumaczył daną księgę. Edycja posiada uproszczony aparat krytyczny, obszerne komentarze filologiczne i teologiczne. Jak na
ówczesną sytuację gospodarczą Polski (lata 60–70–te XX w) był i nadal jest dziełem pionierskim, choć już częstokroć przestarzałym, zarówno pod względem
merytorycznym jak i słownictwa (np. nieużywane już nazwy typu: „bóżnica”, "czart" itp. w ewangelii Łukasza)33 . Pełny wykaz opublikowanych ksiąg można znaleźć np. na Wikipedii pod hasłem: Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu - komentarze KUL.
Patrz też: Biblia lubelska. Oznaczenie: KUL. |
3. Pismo Święte Nowego Testamentu, tłumaczył z
języka greckiego
ks. prof. dr Seweryn Kowalski – doczekało się również kilkunastu wydań. Jest także spełnieniem życzenia Piusa XII, wyrażonego w encyklice Divino afflante Spiritu, aby dokonywać tłumaczeń Pisma Św. z języków oryginału. Tekst przekładu uwzględnia jednak łacińską Wulgatę, gdzie odmienne lekcje podane są w nawiasach kwadratowych lub dopiskach. Wydanie zaopatrzone jest w krótkie wstępy do poszczególnych ksiąg
oraz krótkie objaśnienia teologiczne, tekstualne itp. do wybranych wersetów (oznaczonych gwiazdką) umieszczone na końcu książki.
Przekład charakteryzowany jest bardziej jako parafraza niż dokładnie trzymający się tekstu greckiego. Współczesnego Czytelnika może też już razić trochę staroświecki
patos, na siłę archaizujące słownictwo. Nie zawsze tłumaczenie harmonizuje z prostotą oryginału34 .
Nie odbiega jednak od
katolickiej tradycji tłumaczeniowej (patrz dalej: zestawienie i komentarze). Podobnie, jak w przekładzie ks. Dąbrowskiego, tak i ks. Kowalski umieszcza fragment
1J 5,7 wg Wulgaty, co zaznaczone jest nawiasami kwadratowymi. Patrz dalsze informacje: Wikipedia.
Podstawa tekstu: Novum Testamentum Graece et Latine, ed. A. Merk, Romae 1936;
Pierwsze wydanie z roku 1957. Wielokrotnie wznawiane.
Oznaczenie: SK. |
4. Pismo Święte Nowego Testamentu, wstęp, nowy
przekład z języka greckiego, przez ks. Eugeniusza Dąbrowskiego – różniący się nieznacznie stylistyką od swojego poprzednika z łaciny. Jednakże
jest to kolejny przekład z oryginału greckiego. Wydanie zawiera przedmowę, krótkie wstępy do poszczególnych ksiąg, krótkie komentarze
historyczno–kulturowo–teologiczne. W tekście nie występuje fragment 1J 5,7 (patrz wyżej). Ukazały się trzy wydania (drugie z 1965 r., trzecie z 1966 r.).
Podstawa tekstu: Novum Testamentum Graece et Latine, ed. A. Merk, Editio octava, Romae 1957; oraz
H KAINH DIAΘHKH - text with critical apparatus, British and Foreign Bible Society, London 1958;
Pierwsze wydanie z roku 1961.
Oznaczenie: EDG. |
| 5. Pismo Święte Nowego Testamentu w przekładzie
polskim ks. Jakuba Wujka SI tzw. współczesny Wujek – wydane przez Wydawnictwo Apostolstwa Modlitwy (WAM) – przekład według łacińskiej Wulgaty. Jest to uwspółcześniony przekład Biblii Wujka.
Tekst poprawiony i opatrzony wstępami i krótkimi przypisami przez ks. Władysława Lohna SI. Wydanie z 1962 r. (wzorowany na przedwojennej uwspółcześnianej
wersji przez ks. Antoniego Szlagowskiego). Jest to transkrypcja tekstu ks. Wujka typu "C" (unowocześniony język). Wersja dostępna na stronie Lektury, zaś wersja przedwojenna z 1936 r. dostępna na stronach Cyfrowej Biblioteki Narodowej. Oznaczenie: W. |
6. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu tzw.
Biblia Tysiąclecia.
Warto może chwilę poświęcić temu przekładowi i trochę więcej powiedzieć aniżeli tylko o samym NT. Otóż jest to pierwszy powojenny, katolicki przekład całej
Biblii na współczesny język polski, nazywany także Biblią Tyniecką. NT tłumaczony z greki, ST zaś z hebrajskiego i aramejskiego (oprócz Psałterza,
który oddano wg łacińskiej Wulgaty!).
Styl przekładu w swej szacie literackiej odbiega od tradycyjnego języka wujkowego. Charakterystyczną cechą dwóch pierwszych edycji jest
występowanie w ST imienia Boga – „Jahwe”. Wydawcy oprócz tłumaczenia zawarli krótkie komentarze (przypisy) do wybranych wersetów, zarówno
historyczne, ale także i teologiczne, ponadto wstępy do ksiąg, słowniczek pojęć biblijnych, tablice chronologiczne i mapy.
Dotychczas ukazało się pięć wydań, przy czym wydanie II zostało poprawione (głównie ST księgi: Jer, Psałterz, Dn), podobnie jak i wydanie III, zaś IV było właściwie
przedrukiem III poprawionego.
Wydanie V zostało zrewidowane, zmienił się skład komisji rewizyjnej, większy nacisk położono na tłumaczenie z oryginału hebrajskiego niż z Septuaginty (LXX),
ujednolicono język i styl przekładu (choć niektóre błędy nadal pozostały)35 .
Jak już wyżej wspomniałem do wydania II (włącznie) przekład zawierał imię Boga – „Jahwe”, w następnych edycjach zamienione na wyraz: „Pan”
(poza merytorycznie uzasadnionymi przypadkami). Powodem było dostosowanie tekstu III wydania do potrzeb liturgicznych.
Na marginesie można wspomnieć, że wybitny polski biblista ks. Eugeniusz Dąbrowski (1901 – 1970) nie uczestniczył w tworzeniu tego wiekopomnego dzieła. W broszurce pt.
„Nowy przekład Pisma Świętego z języków oryginalnych” (rok wyd. 1967) krytykuje tłumaczy Biblii Tysiąclecia36 ,
twierdząc, że niewolniczo wzorowali się na francuskim przekładzie tzw. Biblii Jerozolimskiej oraz nazywa ją „Biblią tysięcy
błędów”37 .
Odnosi się jednak wrażenie, że ks. Dąbrowski miał jakiś
osobisty uraz, z powodu nieuczestniczenia w pracach nad tym przekładem, czemu dał wyraz w ww. broszurze. W innej pozycji pt. „Konfrontacje”
(1970), pisząc o współczesnych przekładach NT na język polski, w ogóle nie wspomina o Biblii Tysiąclecia38 .
Pomimo takiej postawy i opinii księdza Profesora przekład BT był na owe czasy - jak i jest obecnie - wspaniałym owocem dorobku katolickiej biblistyki polskiej.
Patrz więcej na Wikipedii. Oficjalna strona przekładu, patrz: Biblia Tysiąclecia.
Podstawa tekstu: dla I wydania - Novum Testamentum Graece et Latine, ed. A. Merk, Romae 1951; dla II:
Novum Testamentum, A. Merk, Romae 1964 oraz The Greek New Testament, edited by K. Aland, M. Black, B.M. Metzger, A. Wikgren, London 1966;
III wydanie: The Greek New Testament, edited by K. Aland, M. Black, C.M. Martini, B.M. Metzger, A. Wikgren, New York - London - Edinburgh - Stuttgart 1966;
Pierwsze wydanie pochodzi z roku 1965. Oznaczenie: BTI-V. |
7. Nowy Testament, Nowy przekład, tłumaczenie
z języka greckiego – wydany przez Brytyjskie i Zagraniczne Towarzystwo Biblijne – tłumaczenie na współczesny język polski, powstało z inicjatywy
kościołów protestanckich. To pierwszy od czasów wydania Biblii gdańskiej oraz po II wojnie przekład, którym posługują się polscy protestanci. Tekst w miarę wierny,
zmodernizowany, lecz nawiązujący do tradycyjnego języka Biblii gdańskiej39
(uzyskał jednak niezbyt wysokie oceny
przez biblistów w rankingu KAI40 ).
Dziś już niektóre wyrażenia są
archaiczne i wymagałyby lepszego oddania (np. „rozpusta” zamiast: „wszeteczeństwo” itp.). Teksty wydań kilkukrotnie poprawiane, np. J 1:18, 1Tm 3:16 itp. Patrz dalej na: Wikipedii.
Podstawa tekstu: Novum Testamentum Graece, ed. E. Nestle, K. Aland, Stuttgart 1954 oraz Novum Testamentum Graece, ed. K. Aland, M. Black, B.M. Metzger, A. Wikgren, Stuttgart 1966.
Nowy Testament ukazał się w 1966 r. Cała Biblia (tzw. Biblia warszawska lub Brytyjka) w protestanckim układzie ksiąg ST – tj. bez apokryfów (ksiąg deuterokanonicznych) w 1975 r. Oznaczenie: BW. |
8. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu w
przekładzie z języków oryginalnych ze wstępami i komentarzami opracował zespół pod redakcją ks. Michała Petera (ST), ks. Mariana Wolniewicza (NT), tzw. Biblia poznańska.
Wydanie powojenne (tak nazywała się także niedokończona edycja przedwojenna) – początkowo w 3 tomach z obszernymi komentarzami i wstępami do poszczególnych ksiąg.
Dzieło biblistów z Poznania. Przekład uznawany za najlepszy w Polsce, choć miejscami, wg mnie, wydaje się zbyt dosłowny, a miejscami parafrazujący. Tłumaczenie ewangelii zachowuje
wiernie sens, ale często nie stosuje się ściśle do słów oryginału41 .
Biblia poznańska posiada dobry (rozszerzony w porównaniu z BT) komentarz historyczno–teologiczny, obszerne wstępy do poszczególnych ksiąg. Wydanie IV od 1990 r. uaktualnione, w 4 tomach. Więcej szczegółów patrz: Wikipedia. Tekst w formie zrzutów stron z wersji drukowanej (z 2006 r.) dostępny np. tutaj i tam, gdzie jest on zmieniony, oznaczam go jako wersja z indeksem "III".
Podstawa tekstu: The Greek New Testament, edited by K. Aland, M. Black, C.M. Martini, B.M. Metzger, A. Wikgren, Stuttgart 1968.
Pierwsza edycja z lat 1971–1973. Oznaczenie: BP. |
9. Pismo Święte Nowego Testamentu w przekładzie
z języka greckiego opracował ks. bp prof. Kazimierz Romaniuk – początkowo miał to być przekład ekumeniczny, lecz zamierzenia tego nie udało się zrealizować.
Wydanie zawiera krótkie komentarze, bardziej natury filologicznej i z zakresu krytyki tekstu niż teologiczne. Przekład nie do końca udany, zarzucano mu niedokładności42 ,
w wielu miejscach jest parafrazą, a miejscami odbiega od katolickiej tradycji translatorskiej (patrz dalej takie fragmenty jak: J 1:18;
J 8:58; Dz 20:28;). Pierwsze dwa wydania nieznacznie różnią się od trzeciego i BWP, np. we wspomnianym już Dz 20:28. Oficjalny tekst patrz np. Biblia warszawsko-praska Bp Kazmierza Romaniuka.
Podstawa tekstu: Novum Testamentum Graece et Latine, ed. A. Merk, Editio nona, Romae 1964;
Pierwsze wydanie z roku 1976.
Oznaczenie: KR. Patrz też: BWP. |
10. Słowo Życia Nowy Testament, wyd. Living
Bibles International – przekład z języka angielskiego w oparciu o Living New Testament (Żywy Nowy Testament). Jest to parafraza NT opracowana przez
Kennetha Taylora, której celem
jest jak najlepsze zrozumienie tekstu i dotarcie do współczesnego czytelnika. Przekład miejscami bardzo opisowy, odbiegający znacząco od oryginału, ale taki jest
jego cel. W wydaniu drugim (poprawionym) niektóre teksty „doktrynalne” zostały zmienione, np.: Mt 16,18:
Piotr – opoka, itp. W początku lat 70-tych był bestsellerem w USA na rynku wydawniczym, lecz także bardzo krytykowanym.
W Internecie na niniejszej stronie opublikowana jest wersja różniąca się od edycji
drukowanych. Na potrzeby tego opracowania nazywam go "trzecim". Pierwsze wydanie z roku 1989. Patrz więcej: Wikipedia.
Oznaczenie: SŻ43 .
|
11. Nowy Testament, Nowy przekład z języka
greckiego na współczesny język
polski – tzw. Współczesny Przekład.
W tłumaczeniu kierowano się zasadą ekwiwalencji dynamicznej, tj. starano się dokładnie i wiernie wyrazić sens tekstu oryginalnego w języku zrozumiałym dla każdego.
Współczesność przekazu oraz jego styl czasami powoduje wrażenie, że treść odbiera się jako historyczną opowiastkę, a nie tekst biblijny. Ciekawostką jest fakt
umieszczenia w tym przekładzie imienia Boga: „Jahwe” w Łk 1, 78; Wydanie, z którego korzystałem, zawiera sporo błędów
redaktorskich44 ,
np. brak tekstu
1J 4,13–21; 1Kor 2,15-16 oraz translatorskich, np: Dz 7,56: „Widzę okno (  – emot. psnt) otwarte
(...)” zamiast: „Widzę niebo otwarte (...)”. Patrz dalsze informacje: Wikipedia.
Podstawa tekstu: The Greek New Testament, ed. K. Aland, M. Black, C.M. Martini, B.M. Metzger, A. Wikgren, Stuttgart 1975.
Pierwsze wydanie z roku 1991. Oznaczenie: PW. |
12. Grecko – polski Nowy Testament wydanie
interlinearne z
kodami gramatycznymi tłumaczenie: ks. prof. dr hab. Remigiusz Popowski SDB (KUL), dr Michał Wojciechowski (ATK) – wydany celem pogłębienia analizy
treści NT. Bardzo ciekawy układ tekstu: greckiego i pod nim dosłownego tłumaczenia wraz z kodami gramatycznymi umieszczonymi nad tekstem
oryginalnym (wzorowane na: The Analitycal Greek New Testament45 ).
Dla osób, które nie znają greki, bardzo dobre narzędzie dla głębszej analizy struktury
wypowiedzi natchnionych autorów. Język przekładu miejscami archaizuje, szczególnie w formułach uroczystych, używa np. „zaiste, jako” oraz np. „gwoli”, „pustać” (Mt 15:33), itp. Ewangelie oraz księgi zredagowane przez św. Jana,
przełożone są przez dra Wojciechowskiego, pozostałe przez ks. prof. Popowskiego (co zresztą widać po ilości przypisów i komentarzy filologicznych, które umieszcza praktycznie na każdej stronie). Dalsze informacje patrz: Wikipedia.
Podstawa tekstu: The Greek New Testament, ed. K. Aland, M. Black, C.M. Martini, B.M. Metzger, A. Wikgren, Stuttgart 1966, 1968, 1975.
Pierwsze wydanie z roku 1993. Oznaczenie: PI. |
13. Chrześcijańskie Pisma Greckie w Przekładzie
Nowego Świata –
to NT przełożony i wydany przez świadków Jehowy (śJ). „Pisma Greckie” są częścią całej ich Biblii (wydanej w 1997 r.) zwanej: Pismo
Święte w Przekładzie Nowego Świata. Tekst charakteryzuje się współczesnym językiem oraz dosyć oryginalnym, ale chyba jednak chropawym stylu. Przekład przez niektórych
uważany za fatalny46 ,
mianowicie, posiada sporo nieudanych konstrukcji językowych, wynikających z pewnej "nowomowy" tej grupy religijnej oraz z kuriozalnych
założeń. Krytycy47
zarzucają między innymi
zbytnią dosłowność, specyficzne, nowinkarskie słownictwo, miejscami parafrazę. Właściwie jest to przekład z języka angielskiego z uwzględnieniem
oryginału48
greckiego.
Mimo współczesności języka zawiera pojęcia, które już wyszły z użycia, np. blank, niewód, itp. lub są mniej znane, np. westybul. Owym wspomnianym kuriozalnym
faktem jest m.in. to, iż w 237 miejscach w NT (!) wstawiono imię Boga w formie: „Jehowa”, przez co niektóre teksty zmieniają swój sens,
np. Rz 10:9-14 itp. Przez specjalistów przekład
NŚ uznawany jest za
skrajnie stronniczy, nieuczciwy lub wręcz fałszuje NT49 .
Wydanie książkowe zawiera na końcu monograficzne artykuły dotyczące nauk śJ np.
imienia Bożego JHWH w NT, wersetu J 1:1; pojęcia gehenny, o krzyżu itd50 . Więcej informacji, patrz: Wikipedia oraz na nieoficjalnej stronie prowadzonej przez świadków Jehowy Wierny przekład.
Podstawa tekstu: The New Testament in the Original Greek, by B. F. Westcott and F. J. A. Hort – 1881.
Pierwsze wydanie z roku 1994.
Wydanie z 1997 – poprawione. Oznaczenie: NŚ51 . |
14. Nowy Testament Przekład na Wielki Jubileusz,
z języka greckiego przełożył, wprowadzeniem i przypisami opatrzył ks. Remigiusz Popowski SDB tzw. przekład jubileuszowy – przekład filologiczny, biblisty, filologa klasycznego. Udane
tłumaczenie z ciekawymi komentarzami oraz krótkimi wprowadzeniami do poszczególnych ksiąg. Współczesny język, bardzo starannie dobrane słownictwo sprawia, że jest to jeden - wg mnie - z najlepszych przekładów NT na język polski, choć na poziomie edytorskim ma istotny mankament, mianowicie przypisy są niezbyt fortunnie ponumerowane, co sprawia trudności w wyszukiwaniu (numeracja porządkowa, zamiast do poszczególnych wersetów). Co ciekawe układ tekstu nie zawiera śródtytułów pochodzących od tłumaczy lub wydawców-redaktorów. Patrz także: Wikipedia.
Podstawa tekstu: Novum Testamentum Graece, ed. B. Aland et K. Aland, J. Karavidopoulos, C. Martini, B. Metzger, Stuttgart 1993.
Pierwsze wydanie z roku 2000.
Oznaczenie: PJ. |
15. Pismo Święte Starego i Nowego
Testamentu „Biblia
warszawsko-praska” w przekładzie z języków oryginalnych opracował Kazimierz Romaniuk pierwszy biskup warszawsko – praski – jest
to cały tekst Biblii (od czasów Wujka to drugie i jedyne obecnie w Polsce takie dzieło przełożone przez jednego tłumacza!). Przekład NT prawie identyczny (z nieznacznymi poprawkami stylistycznymi) z wcześniejszym wydaniem NT tegoż autora.
Oficjalny tekst patrz np. Biblia warszawsko-praska Bp Kazmierza Romaniuka.
Podstawa tekstu: Novum Testamentum graece, ed. K. Aland, M. Black, C. Martini, B. Metzger, A. Wikgren, Stuttgart 1976;
Pierwsze wydanie z roku 1997. Oznaczenie: BWP. Patrz też: KR oraz Wikipedia. |
16. Pismo Święte Nowego Testamentu i Psalmy,
Przekład Ekumeniczny z języków oryginalnych – jest dziełem międzywyznaniowym biblistów protestanckich, prawosławnych i katolickich. Pierwszy w
pełni ekumeniczny przekład tekstu NT.
Dzieło wiekopomne, które można nazwać „konsensusem tradycji translatorskich”, choć wg mnie z nieznaczną dominacją tradycji protestanckiej.
Wydanie zawiera wstęp do NT oraz do poszczególnych ksiąg. Przypisy u dołu tekstu ograniczone są do miejsc paralelnych oraz trudniejszych aspektów filologicznych,
egzegetycznych i tekstualnych. Współczesny język nie jest zbyt tradycyjny, ale i nie nowinkarski. Więcej dalszych informacji, patrz: Wikipedia.
Podstawa tekstu: The Greek New Testament, ed. K. Aland, C.M. Martini, B.M. Metzger, Stuttgart 1994.
Pierwsze wydanie z roku 2000. Obecnie czwarte wydanie poprawione
z 2007 r. Oznaczenie: PE. |
17. Pismo Święte Nowego Testamentu, Przekład
Ewangelicznego Instytutu
Biblijnego – (www.ebiblia.roteh.pl) publikacja internetowa (w plikach pdf) – jest dziełem biblistów
protestanckich (głównie z Kościoła Chrześcijan Baptystów – pastora Piotra Zaremby i Anny Józak). Tłumaczenie bardzo ciekawe, z zamierzenia dosłowne, w
kilku miejscach neologizujące (rusycyzm?), np. wyrażenie z 1Kor 15:44 „ciało duszewne” (znane chrześcijanom tej tradycji). Zawiera sporą ilość przypisów
dotyczących aspektów językowych, translacyjnych, historycznych i egzegetycznych.
W zamysłach autorów ma być częścią tryptyku przekładów: egzegetycznego, literackiego i dosłownego. Z pobieżnych uwag można zauważyć duży wpływ
dzieła: NET Bible oraz trochę „na kolanie” opracowaną księgę Apokalipsy (błędy zecerskie). Dodatkowe informacje, patrz: Wikipedia.
Patrz też przekład Nowe Przymierze .
Podstawa tekstu: Novum Testamentum Graece, Nestle-Aland, Deutsche Bibelgesellschaft, 1993, The New Testament (He Kaine Diatheke), The Trinitarian Bible Society, The English Hexapla, London: Bagster & Sons, Paternoster Row 1841. Reprint: Lazarus MInistry Press: 1999.
Pierwsze wydanie z roku 2002. Oznaczenie: PD. |
| 18. Komentarz Żydowski do Nowego Testamentu.
Przekładu Nowego Testamentu
dokonał i komentarzem opatrzył Dawid H. Stern – przekład z języka angielskiego, z punktu widzenia żydów mesjanicznych. Ciekawa próba oddania terminów
NT z perspektywy żydowskiej, np. p’ruszim – faryzeusze, uczynić b’rachę – pobłogosławić, itp. Jest to tłumaczenie bliskie tak zwanemu
dynamicznie ekwiwalentnemu tj. mającemu na celu odtworzenie w języku adresata nie form gramatycznych języka źródłowego, lecz sensu, jaki wyłuskaliby pierwotni
czytelnicy. Bardzo ciekawy komentarz historyczno–kulturowy, cytowanie wielu dzieł charakterystycznych dla środowisk żydowskich. Pierwsze wydanie z roku 2000.
Oznaczenie: KŻ. |
19. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu
w przekładzie z języków oryginalnych, tłumaczenie, wstęp, komentarz tzw. Biblia lubelska (Wydawnictwo KUL)
– wielotomikowe, broszurowe (zeszytowe) wydanie, zawierające komentarze i omówienia głównych perykop biblijnych. W znaczej mierze są to przerobione i skrócone
komentarze KUL–owskie, tekst niektórych ksiąg prawie identyczny52 , a częściowo to nowe tłumaczenia.
Zaktualizowany, skrócony komentarz, bardziej teologiczny niż egzegetyczny. W dużej części NT (oprócz Mt, J, Hbr) przetłumaczył i opracował komentarze o. Hugolin Langkammer OFM. Wydanie zapoczątkowane Księgą proroka Izajasza w 1991, zaś Nowy Testament Ewangelią św. Mateusza z 1995 roku.
NT jest sukcesywnie wydawany. Brakuje jeszcze: listów katolickich. Patrz więcej szczegółów: Wikipedia.
Oznaczenie: BL. |
20. Pismo Święte Nowego Testamentu i Psalmy,
Najnowszy przekład z języków
oryginalnych z komentarzem, opracował Zespół Biblistów Polskich z inicjatywy Towarzystwa Świętego Pawła tzw. przekład paulistów (niektórzy posługują się określeniem: Biblia paulińska) –
nowe tłumaczenie na współczesny język polski.
Wydanie zawiera komentarze, wprowadzenia do poszczególnych ksiąg, słownik podstawowych terminów i pojęć biblijnych, tablice chronologiczne i mapy. Jest to przekład
adresowany głównie dla duszpasterzy, ze względu na charakter komentarzy. Pierwsza edycja z roku 2005. Jeden z nielicznych NT w powojennej tradycji przekładowej
(poza przekładem NŚ, PL oraz PI), który zawiera tłumaczenie fragmentu krótszego zakończenia ewangelii Marka. Obecnie (XI 2008)
wydana została cała Biblia, NT nieznacznie poprawiony (np. Mt 5:27-30, J 8:25 itp.). W moim zestawieniu przytaczam teksty z wydania poprawionego. Patrz dodatkowe informacje: Wikipedia.
Podstawa tekstu: Novum Testamentum Graece, ed. B. Aland et K. Aland, J. Karavidopoulos, C. Martini, B. Metzger, Stuttgart 1993.
Oznaczenie: EP. |
22. Nowe Przymierze. Pismo święte Nowego
Testamentu, przekład z języka greckiego – tłumaczenie dokonane przez biblistów protestanckich. Jest to wspomniana wcześniej (patrz: PD), ale wydana w formie
książkowej część tryptyku, mianowicie przekład literacki NT. Tekst bardzo ciekawy, zawiera w przypisach istotne informacje na temat wariantów
tekstowych występujących w rękopisach. Obecnie II wydanie (2008) poprawione, uproszczono szatę graficzną, zrezygnowano ze szczegółowych przypisów odnośnie wariantów
tekstowych. Do tekstu głównego przekładu włączono kilkanaście wariantów występujących w tzw. tekście większościowym. Są to: Mt 6:13b; Mt 17:21; Mt 18:11;
Mt 18:15a; Mt 23:14; Mk 7:16; Mk 9:44; Mk 9:46; Mk 11:26; Łk 1:28; Łk 9:55-56; Łk 17:36; Łk 23:17;
J 5:3b-4; 1Kor 11:29. Włączono też dwa warianty występujące w Tekście przyjętym (receptus): Dz 8:37 i Dz 15:34. Osobiście uważam, że to
jeden z najlepszych, jeśli nie najlepszy, polski przekład NT. Treść I wydania dostępna jest np. na tej stronie.
Podstawa tekstu: Novum Testamentum Graece, ed. E. Nestle, K. Aland, Stuttgart 1993.
Oznaczenie: PL. |
25. Nowy Komentarz Biblijny.
Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Nowy Komentarz Biblijny – jest to nowa seria komentarzy do Pisma Świętego z inicjatywy biblistów: KUL, UKSW oraz PAT,
wydana przez "Edycję św Pawła" w Częstochowie. To współczesny naukowy
komentarz biblijny wraz z przekładem z języków oryginalnych. Komentarz ujęto w sekcje zawierające uwagi z zakresu krytyki tekstu, zagadnień literacko-historycznych, egzegezy, zwrócono uwagę na aspekt kerygmatyczny. Niedogodnością jednak jest umiejscowienie tekstu przekładu między sekcjami, co utrudnia jego wyszukiwanie. Dotychczas ukazały się następujące księgi NT (VIII.2011): Mt (dwa tomy: I/1, I/2); Łk (III/1); Kol (t. VII); Flm (t. XIII); 1-2Tes (t. XIII); 1P (t. XVIII); 1Kor (t. VII); J (dwa tomy: IV/1, IV/2); Jk (t. XVI), Flp (t. XI)  . Ze ST ukazały się księgi: Tobiasza, Kapłańska, Daniela, Wyjścia, Izajasz, Ezdrasz-Nehemiasz (X.2010). Patrz więcej na Wikipedii. Oznaczenie: NKB. |
| 26. Biblia Milenijna.
Nowy Przekład Dynamiczny – zapowiedź nowego przekładu Pisma Świętego: Biblii Milenijnej . Krótka charakterystyka ze strony wydawnictwa VOCATIO: "Wyróżnikiem tego przekładu będzie odejście od archaizmów i "słów wytrychów", których literalne brzmienie wszyscy dobrze rozpoznają, ale - jeśli nie są biblistami - często nie mają pojęcia, co one tak naprawdę znaczą. Chcemy także w naszym wydaniu Biblii pokazać, że Bóg w różnych czasach i w różnych sytuacjach objawiał się pod różnymi imionami opisującymi Jego niezwykłe przymioty. Nasze wydanie Biblii nie zamierza więc unifikować różnorodności tych hebrajskich deskrypcyjnych imion Boga wyłącznie do jednego PAN. Będzie ukazywało całą ich różnorodność, tak jak jest ona dostępna dla czytelnika znającego języki hebrajski i aramejski." Oznaczenie: BM. |
27. Ekumeniczny Przekład Przyjaciół – Inicjatywa pana redaktora Jana Turnaua. Jest to przekład ekumeniczny, przygotowany przez: ks. Michała Czajkowskiego (Kościół Rzymskokatolicki), abpa Jeremiasza Jana Anchimiuka (Kościół prawosławny), pastora Mieczysława Kwietnia (Kościół zielonoświątkowy), Jana Turnaua (Kościół Rzymskokatolicki). Inna nazwa, która funkcjonowała, to tzw. przekład "pe4t". Obecnie nosi nazwę: Ekumeniczny Przekład Przyjaciół. W pracy translatorskiej autorzy kierowali się trzema zasadami: ekumenizm, oryginalność, piękna polszczyzna. Tekst tłumaczenia operuje językiem współczesnym, ale tłumacze starali się, by nie był zbyt nowoczesny tudzież przekazany "jakimś dziennikarskim żargonem"54 . Dążono do maksymalnej wierności oryginałowi "nawet tam, gdzie dosłowne tłumaczenie jest dla niektórych szokujące"55 . Jest to jeden z pierwszych w Polsce przekładów, który Trzecią Osobę Trójcy nazywa "Parakletem"56 . Prace nad przekładem rozpoczęły się w roku 1982. W 1993 jako pierwszą opublikowano ewangelię wg św. Marka (II wyd. poprawione w 1994 r.). Księgi: Mt, Mk, Łk, J, Ga, Jk, 1-3J, Jd wydano w oficynie wydawniczej Słowo i Życie, 1-2P w miesięczniku "Znak", Flm w "Tygodniku Powszechnym". Dz oraz Rz w wydawnictwie "Więź". Najnowsze tłumaczenie: "Listy św. Pawła", "Listy powszechne i Apokalipsa św. Jana" opublikował wydawca dr Henryk Ryszard Tomaszewski. Obecnie (XII 2011) brakuje tylko: Hbr.
Podstawa tekstu: Novum Testamentum Graece, ed. E. Nestle, K. Aland, Stuttgart 1993.
Oznaczenie: EPP. |
Na następnej stronie przedstawiam wspominane już informacje związane z rankingiem tłumaczeń przeprowadzonym dla Katolickiej Agencji Informacyjnej.
|
