PISMO ŚWIĘTE NOWEGO TESTAMENTU – ANTOLOGIA POLSKICH PRZEKŁADÓW PO II WOJNIE ŚWIATOWEJ (1945-2016)

Ciekawe linki:

Język grecki

Język hebrajski

Strony biblijne

Krytyka tekstu

11. KRÓTKIE CHARAKTERYSTYKI PRZEKŁADÓW

Poniżej przedstawiłem krótkie charakterystyki polskich przekładów NT (w wielu miejscach odsyłam do opisów na Wikipedii, których autorem w większości jest Robert Drózd). Dodatkowo w tej tabeli uporządkowałem przekłady chronologiczne (wg roku pierwszego wydania).

Pełne kompendium wiedzy o wszystkich polskich przekładach biblijnych podaje strona: Biblie polskie.

EDW; KUL; SK; EDG; W; BT; BW; BP; KR; ; PW; PI; ; PJ; BWP; PE; PD; ; BL; EP; NBG; PL; UNT; UBG; NKB; NPD; EPP; EPI; BNT;

1. Pismo Święte Nowego Testamentu, wstęp, nowy przekład z Wulgaty, komentarz przez ks. Eugeniusza Dąbrowskiego.
Jest to pierwszy powojenny przekład NT dokonany z łaciny przez ks. prof. Eugeniusza Dąbrowskiego (1901–1970). Dzieło to jest owocem kilku encyklik papieskich m.in.: Leona XIII (1878–1903): Providentissimus Deus (r. 1893) oraz Piusa XII (1939–1958): Divino afflante Spiritu (r. 1943). Tekst przekładu wierny jest Wulgacie i jak określiła to Maria Kossowska (?) „swym pięknem i tradycją wujkową wpisywał się w spuściznę i piękno języka polskiego”31. Słownictwem odbiega jednak od tradycji wujkowej. Ks. Dąbrowski używa współczesnej polszczyzny, aczkolwiek dla dzisiejszego Czytelnika niektóre wyrazy mogą już mocno razić, np. gumno, czyli spichlerz; Zakon, czyli przestarzałe określenie Prawa itp. (oczywiście przy dalszej lekturze mojej strony i porównywanych tekstów musimy pamiętać, że to translacja z łaciny, a nie z greki). Swój przekład ks. Dąbrowski wyposażył w krótkie wstępy do poszczególnych ksiąg, zwięzłe komentarze historyczno-kulturowo-teologiczne, tabele pomocne w studiowaniu ewangelii itp. Ukazało się kilkanaście wydań. Pierwsze pochodzi z roku 1947. Od wydania II (1949) tekst był nieznacznie zmieniany i poprawiany32. Wielokrotnie wznawiany, np. do 1973 miał XVII wydań. Ciekawostką jest fakt, że przekład zawiera (nieautentyczny) fragment 1J 5:7 tzw. Comma Johanneum (występujący w tekście Wulgaty). Padające tam słowo „τρεῖς” – [treis] (łac. tres) EDW oddaje niezręcznie jako „trójca”, podczas gdy jego przekład z greki (zasadniczo identyczny z łacińskim przekładem) podaje słowo: „trzech”. Patrz także Wikipedia. Oznaczenie: EDW.

2. Pismo Święte Nowego Testamentu w 12 tomach, Wstęp – Przekład – Komentarz pod redakcją ks. Eugeniusza Dąbrowskiego, ks. Feliksa Gryglewicza – tzw. Komentarze KUL-owskie. Jedyny w Polsce kompletny, naukowy komentarz katolicki (obecnie reprintowany przez wydawnictwo „Pallotinum”). Teksty tłumaczeń (z założenia miał to być przekład filologiczny) są nierówne, miejscami jednak adekwatne, wierne, miejscami dosłowne – zależnie od tego, kto tłumaczył daną księgę. Edycja posiada uproszczony aparat krytyczny, obszerne komentarze filologiczne i teologiczne. Jak na ówczesną sytuację gospodarczą Polski (lata 60–70–te XX w) był i nadal jest dziełem pionierskim, choć już częstokroć przestarzałym, zarówno pod względem merytorycznym, jak i słownictwa (np. nieużywane obecnie nazwy typu: „bóżnica”, "czart" itp. w ewangelii Łukasza)33. Pełny wykaz opublikowanych ksiąg można znaleźć np. na Wikipedii pod hasłem: Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu – komentarze KUL. Patrz też: Biblia lubelska. Oznaczenie: KUL.

3. Pismo Święte Nowego Testamentu, tłumaczył z języka greckiego ks. prof. dr Seweryn Kowalski – doczekało się również kilkunastu wydań. Jest także spełnieniem życzenia Piusa XII, wyrażonego w encyklice Divino afflante Spiritu, aby dokonywać tłumaczeń Pisma Św. z języków oryginału. Tekst przekładu uwzględnia jednak łacińską Wulgatę, gdzie odmienne lekcje podane są w nawiasach kwadratowych lub dopiskach. Wydanie zaopatrzone jest w krótkie wstępy do poszczególnych ksiąg oraz krótkie objaśnienia teologiczne, tekstualne itp. do wybranych wersetów (oznaczonych gwiazdką) umieszczone na końcu książki. Przekład charakteryzowany jest bardziej jako parafraza niż dokładnie trzymający się tekstu greckiego. Współczesnego Czytelnika może też już razić trochę staroświecki patos i stosowanie przez tłumacza – czasem na siłę – archaizującego stylu i słownictwa. Nie zawsze tłumaczenie harmonizuje z prostotą oryginału34. Nie odbiega jednak od katolickiej tradycji tłumaczeniowej (patrz dalej: zestawienie i komentarze). Podobnie, jak w przekładzie ks. Dąbrowskiego, tak i ks. Kowalski umieszcza fragment 1J 5,7 wg Wulgaty, co zaznaczone jest nawiasami kwadratowymi. Patrz dalsze informacje: Wikipedia.
Podstawa tekstu: Novum Testamentum Graece et Latine, ed. A. Merk, Romae 1936; Pierwsze wydanie z roku 1957. Wielokrotnie wznawiane. Oznaczenie: SK.

4. Pismo Święte Nowego Testamentu, wstęp, nowy przekład z języka greckiego, przez ks. Eugeniusza Dąbrowskiego – różniący się nieznacznie stylistyką od swojego poprzednika z łaciny. Jednakże jest to kolejny przekład z oryginału greckiego. Wydanie zawiera przedmowę, krótkie wstępy do poszczególnych ksiąg, krótkie komentarze historyczno-kulturowo-teologiczne. W tekście nie występuje fragment 1J 5,7 (patrz wyżej). Ukazały się trzy wydania (drugie z 1965 r., trzecie z 1966 r.).
Podstawa tekstu: Novum Testamentum Graece et Latine, ed. A. Merk, Editio octava, Romae 1957; oraz H KAINH DIAΘHKH – text with critical apparatus, British and Foreign Bible Society, London 1958; Pierwsze wydanie z roku 1961. Oznaczenie: EDG.

5. Pismo Święte Nowego Testamentu w przekładzie polskim ks. Jakuba Wujka SI tzw. współczesny Wujek – wydane przez Wydawnictwo Apostolstwa Modlitwy (WAM) – przekład według łacińskiej Wulgaty. Jest to uwspółcześniony przekład Biblii Wujka. Tekst poprawiony i opatrzony wstępami i krótkimi przypisami przez ks. Władysława Lohna SI. Wydanie z 1962 r. (wzorowany na przedwojennej uwspółcześnianej wersji przez ks. Antoniego Szlagowskiego). Jest to transkrypcja tekstu ks. Wujka typu "C" (unowocześniony język). Wersja dostępna na stronie Lektury, zaś wersja przedwojenna z 1936 r. dostępna na stronach Cyfrowej Biblioteki Narodowej. Oznaczenie: W.

6. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu tzw. Biblia Tysiąclecia. Warto może chwilę poświęcić temu przekładowi i trochę więcej powiedzieć aniżeli tylko o samym NT. Otóż jest to pierwszy powojenny, katolicki przekład całej Biblii na współczesny język polski, nazywany także Biblią Tyniecką. NT tłumaczony z greki, ST zaś z hebrajskiego i aramejskiego (oprócz Psałterza, który oddano wg łacińskiej Wulgaty!). Styl przekładu w swej szacie literackiej odbiega od tradycyjnego języka wujkowego. Charakterystyczną cechą dwóch pierwszych edycji jest występowanie w ST imienia Boga – „Jahwe”. Wydawcy oprócz tłumaczenia zawarli krótkie komentarze (przypisy) do wybranych wersetów, zarówno historyczne, ale także i teologiczne, ponadto wstępy do ksiąg, słowniczek pojęć biblijnych, tablice chronologiczne i mapy. Dotychczas ukazało się pięć wydań, przy czym wydanie II zostało poprawione (głównie ST księgi: Jer, Psałterz, Dn), podobnie jak i wydanie III, zaś IV było właściwie przedrukiem III poprawionego. Wydanie V zostało zrewidowane, zmienił się skład komisji rewizyjnej, większy nacisk położono na tłumaczenie z oryginału hebrajskiego niż z Septuaginty (LXX), ujednolicono język i styl przekładu (choć niektóre błędy nadal pozostały)35. Jak już wyżej wspomniałem, do wydania II (włącznie) przekład zawierał imię Boga – „Jahwe”, w następnych edycjach zamienione na wyraz: „Pan” (poza merytorycznie uzasadnionymi przypadkami). Powodem było dostosowanie tekstu III wydania do potrzeb liturgicznych. Na marginesie można wspomnieć, że wybitny polski biblista ks. Eugeniusz Dąbrowski (1901 – 1970) nie uczestniczył w tworzeniu tego wiekopomnego dzieła. W broszurce pt. „Nowy przekład Pisma Świętego z języków oryginalnych” (rok wyd. 1967) krytykuje tłumaczy Biblii Tysiąclecia36, twierdząc, że niewolniczo wzorowali się na francuskim przekładzie tzw. Biblii Jerozolimskiej oraz nazywa ją „Biblią tysięcy błędów”37. Odnosi się jednak wrażenie, że ks. Dąbrowski miał jakiś osobisty uraz, z powodu nieuczestniczenia w pracach nad tym przekładem, czemu dał wyraz w ww. broszurze. W innej pozycji pt. „Konfrontacje” (1970), pisząc o współczesnych przekładach NT na język polski, w ogóle nie wspomina o Biblii Tysiąclecia38. Pomimo takiej postawy i opinii księdza Profesora przekład BT był na owe czasy – jak i jest obecnie – wspaniałym owocem dorobku katolickiej biblistyki polskiej. Patrz więcej na Wikipedii. Oficjalna strona przekładu, patrz: Biblia Tysiąclecia.
Podstawa tekstu: dla I wydania – Novum Testamentum Graece et Latine, ed. A. Merk, Romae 1951; dla II: Novum Testamentum, A. Merk, Romae 1964 oraz The Greek New Testament, edited by K. Aland, M. Black, B.M. Metzger, A. Wikgren, London 1966; III wydanie: The Greek New Testament, edited by K. Aland, M. Black, C.M. Martini, B.M. Metzger, A. Wikgren, New York – London – Edinburgh – Stuttgart 1966; Pierwsze wydanie pochodzi z roku 1965. Oznaczenie: BTI-V.

7. Nowy Testament, Nowy przekład, tłumaczenie z języka greckiego – wydany przez Brytyjskie i Zagraniczne Towarzystwo Biblijne – tłumaczenie na współczesny język polski, powstało z inicjatywy kościołów protestanckich. To pierwszy od czasów wydania Biblii gdańskiej oraz po II wojnie przekład, którym posługują się polscy protestanci. Tekst w miarę wierny, zmodernizowany, lecz nawiązujący do tradycyjnego języka Biblii gdańskiej39 (uzyskał jednak niezbyt wysokie oceny przez biblistów w rankingu KAI40). Dziś już niektóre wyrażenia są archaiczne i wymagałyby lepszego ekwiwalentu (np. „rozpusta” zamiast: „wszeteczeństwo” itp.). Teksty wydań kilkukrotnie poprawiane, np. J 1:18, 1Tm 3:16 itp. Patrz dalej na: Wikipedii.
Podstawa tekstu: Novum Testamentum Graece, ed. E. Nestle, K. Aland, Stuttgart 1954 oraz Novum Testamentum Graece, ed. K. Aland, M. Black, B.M. Metzger, A. Wikgren, Stuttgart 1966. Nowy Testament ukazał się w 1966 r. Cała Biblia (tzw. Biblia warszawska lub Brytyjka) w protestanckim układzie ksiąg ST – tj. bez apokryfów (ksiąg deuterokanonicznych) w 1975 r. Oznaczenie: BW.

8. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu w przekładzie z języków oryginalnych ze wstępami i komentarzami opracował zespół pod redakcją ks. Michała Petera (ST), ks. Mariana Wolniewicza (NT), tzw. Biblia poznańska. Wydanie powojenne (tak nazywała się także niedokończona edycja przedwojenna) – początkowo w 3 tomach z obszernymi komentarzami i wstępami do poszczególnych ksiąg. Dzieło biblistów z Poznania. Przekład uznawany za najlepszy w Polsce, choć miejscami, wg mnie, wydaje się zbyt dosłowny, a miejscami parafrazujący. Tłumaczenie ewangelii zachowuje wiernie sens, ale często nie stosuje się ściśle do słów oryginału41. Biblia poznańska posiada dobry (rozszerzony w porównaniu z BT) komentarz historyczno-teologiczny, obszerne wstępy do poszczególnych ksiąg. Wydanie IV od 1990 r. uaktualnione, w 4 tomach. Więcej szczegółów patrz: Wikipedia. Tekst dostępny np. tutaj. Wersję z 2003 oznaczam z indeksem "III".
Podstawa tekstu: The Greek New Testament, edited by K. Aland, M. Black, C.M. Martini, B.M. Metzger, A. Wikgren, Stuttgart 1968. Pierwsza edycja z lat 1971–1973. Oznaczenie: BP.

9. Pismo Święte Nowego Testamentu w przekładzie z języka greckiego opracował ks. bp prof. Kazimierz Romaniuk – początkowo miał to być przekład ekumeniczny, lecz zamierzenia tego nie udało się zrealizować. Wydanie zawiera krótkie komentarze, bardziej natury filologicznej i z zakresu krytyki tekstu niż teologiczne. Przekład nie do końca udany, zarzucano mu niedokładności42, w wielu miejscach jest parafrazą, a miejscami odbiega od katolickiej tradycji translatorskiej (patrz dalej takie fragmenty jak: J 1:18; J 8:58; Dz 20:28;). Pierwsze dwa wydania nieznacznie różnią się od trzeciego i BWP, np. we wspomnianym już Dz 20:28. Oficjalny tekst patrz np. Biblia warszawsko-praska Bp Kazmierza Romaniuka. Dalsze informacje: Wikipedia.
Podstawa tekstu: Novum Testamentum Graece et Latine, ed. A. Merk, Editio nona, Romae 1964; Pierwsze wydanie z roku 1976. Oznaczenie: KR. Patrz też: BWP.

10. Słowo Życia Nowy Testament, wyd. Living Bibles International – przekład z języka angielskiego na podstawie Living New Testament (Żywy Nowy Testament). Jest to parafraza NT opracowana przez Kennetha Taylora, której celem jest jak najlepsze zrozumienie tekstu i dotarcie do współczesnego czytelnika. Przekład miejscami bardzo opisowy, odbiegający znacząco od oryginału, ale taki jest jego cel. W wydaniu drugim (poprawionym) niektóre teksty „doktrynalne” zostały zmienione, np.: Mt 16,18: Piotr – opoka, itp. W początku lat 70. był bestsellerem w USA na rynku wydawniczym, lecz także bardzo krytykowanym. W Internecie na niniejszej stronie opublikowana jest wersja różniąca się od edycji drukowanych. Na potrzeby tego opracowania nazywam go "trzecim". Pierwsze wydanie z roku 1989. Patrz więcej: Wikipedia. Oznaczenie: 43.

11. Nowy Testament, Nowy przekład z języka greckiego na współczesny język polski – tzw. Współczesny Przekład. W tłumaczeniu kierowano się zasadą ekwiwalencji dynamicznej, tj. starano się dokładnie i wiernie wyrazić sens tekstu oryginalnego w języku zrozumiałym dla każdego. Współczesność przekazu oraz jego styl czasami powoduje wrażenie, że treść odbiera się jako historyczną opowiastkę, a nie tekst biblijny. Ciekawostką jest fakt umieszczenia w tym przekładzie imienia Boga: „Jahwe” w Łk 1, 78; Wydanie, z którego korzystałem, zawiera sporo błędów redaktorskich44, np. brak tekstu 1J 4,13-21; 1Kor 2,15-16 oraz translatorskich, np: Dz 7,56: „Widzę okno ( – emot. psnt) otwarte (...)” zamiast: „Widzę niebo otwarte (...)”. Patrz dalsze informacje: Wikipedia.
Podstawa tekstu: The Greek New Testament, ed. K. Aland, M. Black, C.M. Martini, B.M. Metzger, A. Wikgren, Stuttgart 1975. Pierwsze wydanie z roku 1991. Oznaczenie: PW.

12. Grecko – polski Nowy Testament wydanie interlinearne z kodami gramatycznymi tłumaczenie: ks. prof. dr hab. Remigiusz Popowski SDB (KUL), dr Michał Wojciechowski (ATK) – wydany celem pogłębienia analizy treści NT. Bardzo ciekawy układ tekstu: greckiego i pod nim dosłownego tłumaczenia wraz z kodami gramatycznymi umieszczonymi nad tekstem oryginalnym (wzorowane na: The Analitycal Greek New Testament45). Dla osób, które nie znają greki, bardzo dobre narzędzie dla głębszej analizy struktury wypowiedzi natchnionych autorów. Język przekładu miejscami archaizuje, szczególnie w formułach uroczystych, używa np. „zaiste, jako” oraz np. „gwoli”, „pustać” (Mt 15:33), itp. Ewangelie oraz księgi zredagowane przez św. Jana, przełożone są przez dra Wojciechowskiego, pozostałe przez ks. prof. Popowskiego (co zresztą widać po ilości przypisów i komentarzy filologicznych, które umieszcza praktycznie na każdej stronie). Dalsze informacje patrz: Wikipedia.
Podstawa tekstu: The Greek New Testament, ed. K. Aland, M. Black, C.M. Martini, B.M. Metzger, A. Wikgren, Stuttgart 1966, 1968, 1975. Pierwsze wydanie z roku 1993. Oznaczenie: PI.

13. Chrześcijańskie Pisma Greckie w Przekładzie Nowego Świata – to NT przełożony i wydany przez świadków Jehowy (śJ). „Pisma Greckie” są częścią całej ich Biblii (wydanej w 1997 r.) zwanej: Pismo Święte w Przekładzie Nowego Świata. Tekst charakteryzuje się współczesnym językiem oraz dosyć oryginalnym, ale chyba jednak chropawym stylu. Przekład przez niektórych uważany za fatalny46, mianowicie, posiada sporo nieudanych konstrukcji językowych, wynikających z pewnej "nowomowy" tej grupy religijnej oraz z kuriozalnych założeń. Krytycy47 zarzucają między innymi zbytnią dosłowność, specyficzne, nowinkarskie słownictwo, miejscami parafrazę. Właściwie jest to przekład z języka angielskiego z uwzględnieniem oryginału48 greckiego. Mimo współczesności języka zawiera pojęcia, które już wyszły z użycia, np. blank, niewód, itp. lub są mniej znane, np. westybul. Owym wspomnianym kuriozalnym faktem jest m.in. to, iż w 237 miejscach w NT (!) wstawiono imię Boga w formie: „Jehowa”, przez co niektóre teksty zmieniają swój sens, np. Rz 10:9-14 itp. Przez specjalistów przekład uznawany jest za skrajnie stronniczy, nieuczciwy lub wręcz fałszuje NT49. Wydanie książkowe zawiera na końcu monograficzne artykuły dotyczące nauk śJ np. o imieniu Bożym JHWH w NT, wersetu J 1:1; pojęcia gehenny, o krzyżu itd50. Więcej informacji, patrz: Wikipedia oraz na nieoficjalnej stronie prowadzonej przez świadków Jehowy Wierny przekład.
Podstawa tekstu: The New Testament in the Original Greek, by B. F. Westcott and F. J. A. Hort – 1881. Pierwsze wydanie z roku 1994. Wydanie z 1997 – poprawione. Oznaczenie: 51.

14. Nowy Testament Przekład na Wielki Jubileusz, z języka greckiego przełożył, wprowadzeniem i przypisami opatrzył ks. Remigiusz Popowski SDB tzw. przekład jubileuszowy – przekład filologiczny, biblisty, filologa klasycznego. Udane tłumaczenie z ciekawymi komentarzami oraz krótkimi wprowadzeniami do poszczególnych ksiąg. Współczesny język, bardzo starannie dobrane słownictwo sprawia, że wg mnie jest to jeden lepszych przekładów NT na język polski, choć na poziomie edytorskim ma istotny mankament, mianowicie przypisy są niezbyt fortunnie ponumerowane, co sprawia trudności w wyszukiwaniu (numeracja porządkowa, zamiast do poszczególnych wersetów). Co ciekawe układ tekstu nie zawiera śródtytułów pochodzących od tłumaczy lub wydawców-redaktorów. Patrz także: Wikipedia.
Podstawa tekstu: Novum Testamentum Graece, ed. B. Aland et K. Aland, J. Karavidopoulos, C. Martini, B. Metzger, Stuttgart 1993. Pierwsze wydanie z roku 2000. Oznaczenie: PJ.

15. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu „Biblia warszawsko-praska” w przekładzie z języków oryginalnych opracował Kazimierz Romaniuk pierwszy biskup warszawsko-praski – jest to cały tekst Biblii (od czasów Wujka to drugie i jedyne obecnie w Polsce takie dzieło przełożone przez jednego tłumacza!). Przekład NT prawie identyczny (z nieznacznymi poprawkami stylistycznymi) z wcześniejszym wydaniem NT tegoż autora. Oficjalny tekst patrz np. Biblia warszawsko-praska Bpa Kazmierza Romaniuka. Więcej Wikipedia. Patrz też: KR.
Podstawa tekstu: Novum Testamentum graece, ed. K. Aland, M. Black, C. Martini, B. Metzger, A. Wikgren, Stuttgart 1976; Pierwsze wydanie z roku 1997. Oznaczenie: BWP.

16. Pismo Święte Nowego Testamentu i Psalmy, Przekład Ekumeniczny z języków oryginalnych – jest dziełem międzywyznaniowym biblistów protestanckich, prawosławnych i katolickich. Pierwszy w pełni ekumeniczny przekład tekstu NT. Dzieło wiekopomne, które można nazwać „konsensusem tradycji translatorskich”, choć wg mnie z nieznaczną dominacją tradycji protestanckiej. Wydanie zawiera wstęp do NT oraz do poszczególnych ksiąg. Przypisy u dołu tekstu ograniczone są do miejsc paralelnych oraz trudniejszych aspektów filologicznych, egzegetycznych i tekstualnych. Współczesny język nie jest zbyt tradycyjny, ale i nie nowinkarski. Więcej dalszych informacji, patrz: Wikipedia.
Podstawa tekstu: The Greek New Testament, ed. K. Aland, C.M. Martini, B.M. Metzger, Stuttgart 1994. Pierwsze wydanie z roku 2000. Obecnie czwarte wydanie poprawione z 2007 r. Oznaczenie: PE.

17. Pismo Święte Nowego Testamentu, Przekład Ewangelicznego Instytutu Biblijnego – (www.ebiblia.roteh.pl) publikacja internetowa (w plikach pdf) – jest dziełem biblistów protestanckich (głównie z Kościoła Chrześcijan Baptystów – pastora Piotra Zaremby i Anny Józak). Tłumaczenie bardzo ciekawe, z zamierzenia dosłowne, w kilku miejscach neologizujące (rusycyzm?), np. wyrażenie z 1Kor 15:44 „ciało duszewne” (znane chrześcijanom tej tradycji). Zawiera sporą ilość przypisów dotyczących aspektów językowych, translacyjnych, historycznych i egzegetycznych. W zamysłach autorów ma być częścią tryptyku przekładów: egzegetycznego, literackiego i dosłownego. Z pobieżnych uwag można zauważyć duży wpływ dzieła: NET Bible oraz trochę „na kolanie” opracowaną księgę Apokalipsy (błędy zecerskie). Dodatkowe informacje, patrz: Wikipedia. Patrz też przekład Nowe Przymierze .
Podstawa tekstu: Novum Testamentum Graece, Nestle-Aland, Deutsche Bibelgesellschaft, 1993, The New Testament (He Kaine Diatheke), The Trinitarian Bible Society, The English Hexapla, London: Bagster & Sons, Paternoster Row 1841. Reprint: Lazarus Ministry Press: 1999. Pierwsze wydanie z roku 2002. Oznaczenie: PD.

18. Komentarz Żydowski do Nowego Testamentu. Przekładu Nowego Testamentu dokonał i komentarzem opatrzył Dawid H. Stern – przekład z języka angielskiego, z punktu widzenia żydów mesjanicznych. Ciekawa próba oddania terminów NT z perspektywy żydowskiej, np. p’ruszim – faryzeusze, uczynić b’rachę – pobłogosławić itp. Jest to tłumaczenie bliskie tak zwanemu dynamicznie ekwiwalentnemu tj. mającemu na celu odtworzenie w języku adresata nie form gramatycznych języka źródłowego, lecz sensu, jaki wyłuskaliby pierwotni czytelnicy. Bardzo ciekawy komentarz historyczno-kulturowy, cytowanie wielu dzieł charakterystycznych dla środowisk żydowskich. Pierwsze wydanie z roku 2000. Oznaczenie: .

19. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu w przekładzie z języków oryginalnych, tłumaczenie, wstęp, komentarz tzw. Biblia lubelska (Wydawnictwo KUL) – wielotomikowe, broszurowe (zeszytowe) wydanie, zawierające komentarze i omówienia głównych perykop biblijnych. W znaczej mierze są to przerobione i skrócone komentarze KUL–owskie, tekst niektórych ksiąg prawie identyczny52, a częściowo to nowe tłumaczenia. Zaktualizowany, skrócony komentarz, bardziej teologiczny niż egzegetyczny. W dużej części NT (oprócz Mt, J, Hbr) przetłumaczył i opracował komentarze o. Hugolin Langkammer OFM. Wydanie zapoczątkowane Księgą proroka Izajasza w 1991, zaś Nowy Testament Ewangelią św. Mateusza z 1995 roku. Obecnie odnośnie NT brakuje jeszcze: listów św. Jana. Patrz więcej szczegółów: Wikipedia. Oznaczenie: BL.

20. Pismo Święte Nowego Testamentu i Psalmy, Najnowszy przekład z języków oryginalnych z komentarzem, opracował Zespół Biblistów Polskich z inicjatywy Towarzystwa Świętego Pawła tzw. przekład paulistów (niektórzy posługują się określeniem: Biblia paulińska) – nowe tłumaczenie na współczesny język polski. Wydanie zawiera komentarze, wprowadzenia do poszczególnych ksiąg, słownik podstawowych terminów i pojęć biblijnych, tablice chronologiczne i mapy. Jest to przekład adresowany głównie dla duszpasterzy, ze względu na charakter komentarzy. Pierwsza edycja z roku 2005. Jeden z nielicznych NT w powojennej tradycji przekładowej (poza przekładem , PL oraz PI), który zawiera tłumaczenie fragmentu krótszego zakończenia ewangelii Marka. Obecnie została wydana już cała Biblia, NT nieznacznie poprawiony (np. Mt 5:27-30, J 8:25 itp.). W moim zestawieniu przytaczam teksty z wydania poprawionego. Tekst pierwszego wydania dostępny w pdf np. tutaj. Patrz dodatkowe informacje: Wikipedia.
Podstawa tekstu: Novum Testamentum Graece, ed. B. Aland et K. Aland, J. Karavidopoulos, C. Martini, B. Metzger, Stuttgart 1993. Oznaczenie: EP.

21. Nowa Biblia Gdańska – Inicjatywa Śląskiego Towarzystwa Biblijnego, tłumaczenie z języków oryginalnych. Jak piszą jego twórcy, jest to zmodernizowany tekst przekładu Biblii gdańskiej, dostosowany do wymogów współczesnego języka polskiego, adresowany do osób, które chcą poznać "najwierniejszy polskojęzyczny przekład Biblii"53. Tłumaczeniu jednak daleko do dostosowania się do wymogów współczesnego języka polskiego. Przede wszystkim tekst przekładu posiada specyficzny (czasem archaiczny) styl i słownictwo, np: ciało – cielesna natura, ciało wewnętrzne; diabeł – ten oszczerczy; synagoga – bóżnica; nawrócić się – skruszyć się; złoczyńcy – rozbójnicy; folusznik/farbiarz – blecharz; narzucić ręce – pochwycić; Miejscami kompletnie nieczytelny i niezrozumiały, zaś polszczyzna – fatalna. Stosowana jest niewspółczesna ortografia, np. Jakób, Israel, Kaifasz. Dosłowność, a może raczej dowolność tłumaczenia, sprawia wrażenie, że czasami nie wiadomo, o co chodzi, np. w takich fragmentach jak: Mt 11:30; Mt 24:28 (!); Łk 5:10; Dz 5:33; Rz 12:21 itp.; Niezgrabne stylistycznie sformułowania np. J 10:42 – "wielu tam uwierzyło względem niego" (zamiast: "uwierzyło w niego"); J 11:13 – "Ale Jezus mówił o jego śmierci; a tamci uważali, że mówi o zaśnięciu snem". Często dla tych samych terminów greckich stosowana terminologia jest niejednolita, np: Tomasz raz nazywany Dwojaki (J 11:16), a innym razem już Bliźniak (20:24; 21:2); raz Jan Chrzciciel nie jest godzien rozwiązać "butów" (Mk 1:7; Łk 3:16) innym razem "sandałów (J 1:27; Dz 13:25). W Ewangelii Mateusza i Marka Jezus mówi: "To oznacza ciało moje" (Mt 26:26; Mk 14:22), a Łukasza: "To jest ciało moje" (Łk 22:19). Podsumowując, przekład niezbyt udany pod względem stylistycznym. Merytorycznie też można wiele zarzucić. Wydanie obejmuje ST i NT w formie książkowej na stronie wydawnictwa Szaron oraz elektronicznej na stronie Śląskiego Towarzystwa Biblijnego. Patrz dalsze informacje: Wikipedia.
Podstawa tekstu: Textus Receptus. Podobny projekt, zobacz niżej: UBG. Oznaczenie: NBG.

22. Nowe Przymierze. Pismo święte Nowego Testamentu, przekład z języka greckiego – tłumaczenie dokonane przez biblistów protestanckich. Jest to wspomniana wcześniej (patrz: PD), ale wydana w formie książkowej część tryptyku, mianowicie przekład literacki NT. Tekst bardzo ciekawy, zawiera w przypisach istotne informacje na temat wariantów tekstowych występujących w rękopisach. W II wydaniu (2008) poprawiono oraz uproszczono szatę graficzną, zrezygnowano ze szczegółowych przypisów jeśli chodzi o warianty tekstowe. Do tekstu głównego przekładu włączono kilkanaście wariantów występujących w tzw. tekście większościowym. Są to: Mt 6:13b; Mt 17:21; Mt 18:11; Mt 18:15a; Mt 23:14; Mk 7:16; Mk 9:44; Mk 9:46; Mk 11:26; Łk 1:28; Łk 9:55-56; Łk 17:36; Łk 23:17; J 5:3b-4; 1Kor 11:29. Włączono też dwa warianty występujące w Tekście przyjętym (receptus): Dz 8:37 i Dz 15:34. Obecnie dostępne jest V wydanie poprawione, opracowane na podstawie 28 wydania Nestle-Aland. W niniejszym opracowaniu wszelkie zmiany dotyczące wydania V umieszczam jako dodatkowy tekst lub w przypisach. Osobiście uważam, że jest to najlepszy polski przekład NT. Treść I wydania dostępna jest np. na tej stronie.
Podstawa tekstu: Novum Testamentum Graece, ed. E. Nestle, K. Aland, Stuttgart 1993. Oznaczenie: PL.

23. Uwspółcześniony Nowy Testament. Nowy Testament Pana naszego Jezusa Chrystusa z języka greckiego na nowo przełożony, uwspółcześniony przekład – jest to współczesna wersja NT w przekładzie Bolesława Goetza, wydanego przez Trinitarian Bible Society. Powstał na bazie zapisu dźwiękowego, dostępny na stronie: Świadome Chrześcijaństwo – Literatura i klasyka chrześcijańska i tamże w formacie pliku PDF. (Nie należy tego pliku mylić z poniższym UBG, ponieważ format do wydruku jest podobny). Oznaczenie: UNT.

24. Uwspółcześniona Biblia Gdańska. Pismo Święte. Nowy Testament – jest to uwspółcześniona, wersja NT Biblii gdańskiej (rożniąca się od NBG – patrz: wyżej) wydana przez Fundację "Wrota Nadziei", opublikowana na stronie Kościoła Bożego w Warszawie. Dostępna w postaci pliku PDF (lub nowsza wersja dostępna, nieznacznie zmieniona tutaj w PDF). Format stron w tym pliku przygotowany jest do wydruku książkowego. Celem przekładu było uwspółcześnienie archaicznej gramatyki i słownictwa Biblii gdańskiej z 1632 r. i dostosowanie do współczesnej polskiej gramatyki i słownictwa. Ponadto ujednolicenie numeracji wersetów z innymi bibliami opartymi na Textus Receptus (np. angielską Biblią Króla Jakuba, hiszpańską Reina Valera, niemiecką Biblią Lutra, Biblią rosyjską, itd.). Patrz dalej na stronie wspomnianego kościoła. Oznaczenie: UBG.

25. Nowy Komentarz Biblijny. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Nowy Komentarz Biblijny – jest to nowa seria komentarzy do Pisma Świętego z inicjatywy biblistów: KUL, UKSW oraz PAT, wydana przez "Edycję św Pawła" w Częstochowie. To współczesny, naukowy komentarz biblijny wraz z przekładem z języków oryginalnych. Komentarz ujęto w sekcje zawierające uwagi z zakresu krytyki tekstu, zagadnień literacko-historycznych, egzegezy, zwrócono uwagę na aspekt kerygmatyczny. Niedogodnością jednak jest umiejscowienie tekstu przekładu między sekcjami, co utrudnia jego wyszukiwanie. Dotychczas ukazały się następujące księgi NT (I.2016): Mt (dwa tomy: I/1, I/2); Łk (dwa tomy: III/1, III/2); Kol (t. XII), Flm (t. XII); 1-2Tes (t. XIII); 1P (t. XVIII); 1Kor (t. VII); J (dwa tomy: IV/1, IV/2); Jk (t. XVI), Flp (t. XI); Ap (t. XX); Mk (t. II/1). Ze ST ukazały się księgi: Tobiasza, Kapłańska, Daniela, Wyjścia, Izajasza, Ezdrasza-Nehemiasza, Mądrości, Hioba, Rodzaju, 1-2 Kronik (VI.2016), Jozuego, Barucha, 1 Machabejska. Patrz więcej na Wikipedii. Oznaczenie: NKB.

26. Nowy Przekład Dynamiczny – nowy przekład Pisma Świętego, powstający z inicjatywy wydawnictwa Vocatio. Jak informują wydawcy: "Koncepcja publikacji przekazu Bożego Słowa w takiej wersji zrodziła się z kontaktów ze zwykłymi ludźmi, którzy wielokrotnie wyrażali potrzebę posiadania bardziej komunikatywnego tłumaczenia Biblii, tzn. takiego, które byłoby zrozumiałe nie tylko dla specjalistów studiujących języki starożytne, biblistów czy egzegetów, ale także dla zwykłych zjadaczy chleba".
Na początku przekład reklamowany był pod nazwą Biblia Milenijna, ale zrezygnowano z tej nazwy. Obecnie wydane są: Księga Psalmów oraz pilotażowo List do Kolosan. W przygotowaniu List do Rzymian. Więcej informacji na oficjalnej stronie przekładu Nowy Przekład Dynamiczny oraz Wikipedii.
Podstawa tekstu: Novum Testamentum Graece, ed. E. Nestle, K. Aland, Stuttgart 1975, 1993, The Greek New Testament, ed. K. Aland, C.M. Martini, B.M. Metzger, New York 1975 uzupełnione o wybrane fragmenty (perykopy) z manuskryptów bizantyjskich, uwidocznione w tzw. tekście większościowym oraz perykopy z tzw. tekstu przyjętego (textus receptus). Oznaczenie: NPD.

27. Ekumeniczny Przekład Przyjaciół – Inicjatywa pana redaktora Jana Turnaua. Jest to przekład ekumeniczny, przygotowany przez: ks. Michała Czajkowskiego (Kościół Rzymskokatolicki), abpa Jeremiasza Jana Anchimiuka (Kościół prawosławny), pastora Mieczysława Kwietnia (Kościół zielonoświątkowy), Jana Turnaua (Kościół Rzymskokatolicki). Inna nazwa, która funkcjonowała, to tzw. przekład "pe4t". Obecnie nosi nazwę: Ekumeniczny Przekład Przyjaciół. W pracy translatorskiej autorzy kierowali się trzema zasadami: ekumenizm, oryginalność, piękna polszczyzna. Tekst tłumaczenia operuje językiem współczesnym, ale tłumacze starali się, by nie był zbyt nowoczesny tudzież przekazany "jakimś dziennikarskim żargonem"54. Dążono do maksymalnej wierności oryginałowi "nawet tam, gdzie dosłowne tłumaczenie jest dla niektórych szokujące"55. Jest to jeden z pierwszych w Polsce przekładów, który trzecią Osobę Trójcy nazywa "Parakletem"56. Prace nad przekładem rozpoczęły się w roku 1982. W 1993 jako pierwszą opublikowano ewangelię wg św. Marka (II wyd. poprawione w 1994 r.). Księgi: Mt, Mk, Łk, J, Ga, Jk, 1-3J, Jd wydano w oficynie wydawniczej Słowo i Życie, 1-2P w miesięczniku "Znak", Flm w "Tygodniku Powszechnym". Dz oraz Rz w wydawnictwie "Więź". Najnowsze tłumaczenie: "Listy św. Pawła", "Listy powszechne i Apokalipsa św. Jana" opublikował wydawca dr Henryk Ryszard Tomaszewski. Wydany jest już cały Nowy Testament (2012). Patrz też: Wikipedia.
Podstawa tekstu: Novum Testamentum Graece, ed. E. Nestle, K. Aland, Stuttgart 1993. Oznaczenie: EPP.

28. Ewangeliczny Przekład Interlinearny Biblii – z informacji podanej na stronie biblia.oblubienica.eu polski tekst oparty jest na Przekładzie dosłownym PD wydanym przez Ewangeliczny Instytut Biblijny. We fragmentach tekstu, w których nie można było dokonać transliteracji z Przekładem dosłownym, posłużono się Biblią gdańską, z uwzględnieniem Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej UBG, wydanej przez Fundację "Wrota Nadziei" (Toruń 2009). W niektórych przypadkach uwzględniono Grecko-polski Nowy Testament. Wydanie interlinearne z kodami gramatycznymi. ks. Remigiusza Popowskiego i prof. Michała Wojciechowskiego (Oficyna Wydawnicza Vocatio, Warszawa) – PI i Wielki Słownik Grecko-polski Nowego Testamentu ks. Remigiusza Popowskiego (Oficyna Wydawnicza Vocatio, Warszawa). Tekst został dopasowany do Tekstu Większościowego (Majority Text). Oznaczenie: EPI.

29. Biblia Nowego Tysiąclecia – z informacji podanej na stronie Magisterium Pisma, jest to przekład Nowego Testamentu z jęz. greckiego na współczesny język polski dokonany przez Dariusza Czekalskiego (2012). W tekście użyto tytułu „Władca” zamiast słowa "Pan", który Tłumaczowi i wydawcom tego przekładu kojarzy się z kultem starogreckiego, mitologicznego bożka, opiekuna lasów i pól – „Pana” (wg rzymskiego panteonu: Fauna). Tekst tłumaczenia dostępny na tej stronie jest stworzony w kilku wersjach:
– z rzeczywistym hebrajskim imieniem Jezusa, jako Jehoszujah/Jahoszujah [Ha]Maszijah
– z "uniwersalnym" imieniem Jezus. Tym, które jest powszechnie znane.
Podstawa tekstu m.in.: Novum Testamentum Graece, ed. E. Nestle, K. Aland, Stuttgart 1993, Novum Testamentum Graece et Latine, ed. A. Merk, Romae 1936, 1979 oraz współczesne polskie przekłady NT. Oznaczenie: BNT.

Na następnej stronie przedstawiam wspominane już informacje związane z rankingiem tłumaczeń przeprowadzonym dla Katolickiej Agencji Informacyjnej.


  1. 31) "Podręczna Encyklopedia Biblijna" – niestety, gdzieś zagubiłem źródło tego cytatu, lecz w PEB-ie znajdziemy bardzo podobne wypowiedzi p. Marii Kossowskiej, zatem świadomie pozostawiam ten cytat.
  2. 32) Kiedyś może warto będzie przeanalizować gdzie. Dogłębne studium o przekładach Pisma świętego dokonanych przez ks. Dąbrowskiego przedstawił w swojej książce Andrzej Lang pt. "Pismo Święte w przekładach Eugeniusza Dąbrowskiego (1901-1970)", Akademicka Oficyna Wydawnicza EXIT, 2010.
  3. 33) Obecnie wydawnictwo Edycji św. Pawła wydaje nowy komentarz biblijny. Ukazało się już wiele tomów naukowego Nowego Komentarza Biblijnego. Patrz: NKB
  4. 34) Biblia poznańska, t. IV ze słów: Od tłumaczy NT str. V; Katolicki Komentarz Biblijny, Redakcja naukowa Raymond E. Brown SS, Joseph A. Fitzmyer SJ Roland E. Murphy Ocarm, Oficyna Wydawnicza "Vocatio", Warszawa 2001; str. 1705; Słownik wiedzy biblijnej, Oficyna Wydawnicza "Vocatio", Warszawa 1997; str. 653;
  5. 35) Patrz np: W. Tyloch Dzieje Ksiąg Starego Testamentu wymienia różne niedociągnięcia, które nadal nie zostały poprawione.
  6. 36) Jednym z zarzutów było np. błędne tłumaczenie zwrotu w Flp 2:6: "nie skorzystał ze sposobności" jako nestoriańsko-ariańskie. Zarzut ten wydaje mi się dziwny, bowiem jeszcze w 1962 r. jako redaktor komentarza KUL-owskiego "Listy więzienne", tom VIII zaaprobował takie tłumaczenie dokonane przez o. A. Jankowskiego, który właśnie tak nowatorsko oddał ten tekst. Omówienie broszury ks. Dąbrowskiego patrz artykuł ks. prof. Janusza Frankowskiego pt. "Biblia Tysiąclecia – Jej Wartość i Znaczenie" (Ruch Biblijny i Liturgiczny 23.2-3 [1970]), str. 76-87;
  7. 37) Tamże: str 58.
  8. 38) "Konfrontacje, Drogi rozwoju współczesnej biblistyki Nowego Testamentu", ks. Eugeniusz Dąbrowski, Księgarnia św. Wojciecha, Poznań – Warszawa – Lublin 1970, str. 74. Właściwie Dąbrowski w tej książce wychwala swój przekład NT. Historię edycji Biblii Tysiąclecia można poznać w rozprawie doktorskiej ks. Rajmunda Pietkiewicza „Biblia Tysiąclecia” w tradycji polskiego edytorstwa biblijnego wydanej przez Papieski Wydział Teologiczny, Wrocław 2004, gdzie Autor wspomina także o konflikcie między ks. prof. Jankowskim i ks. prof. Dąbrowskim.
  9. 39) Biblia poznańska op. cit. str. V.
  10. 40) Patrz: link i tam dalsze szczegóły.
  11. 41) Informacja za Katolickim Komentarzem Biblijnym, op. cit. str. 1706; Patrz także: Słownik wiedzy biblijnej, Oficyna Wydawnicza "Vocatio", str. 653.
  12. 42) Patrz: Katolicki Komentarz Biblijny, op. cit. str. 1706;
  13. 43) W moim opracowaniu posługuję się pierwszym wydaniem, drugie oraz "trzecie" internetowe podaję, gdy odbiega od pierwszego.
  14. 44) W erracie wyszczególniono 57 błędów, w tym kilka związanych z brakiem niektórych wersetów. Dużym błędem jest np. Kol 3:17, który zdaje się sugerować bóstwo Jezusa: "(...) czyny niech się dzieją w imię Jezusa, naszego Boga, przez niego także dziękujcie Bogu Ojcu" – wg erraty powinno być: naszego Pana, zamiast: naszego Boga;
  15. 45) Wyd. Baker Book House, Grand Rapids 1998.
  16. 46) Dalsze uwagi patrz: tematyczna strona internetowa: www.brooklyn.org.pl oraz forum: www.watchtower.org.pl/forum/.
  17. 47) Patrz np: "Błędy doktryny świadków Jehowy", Robert H. Countees, Oficyna Wydawnicza "Vocatio", Warszawa 1998, gdzie pada opinia, że jest to przykład, jak nie należy tłumaczyć NT.
  18. 48) Chrześcijańskie Pisma Greckie, Przedmowa, str. 5.
  19. 49) Ibidem: "Błędy doktryny...", str. 136 oraz Katolicki Komentarz Biblijny, str. 1706; Patrz też: Słownik wiedzy biblijnej, Oficyna Wydawnicza "Vocatio", str. 654.
  20. 50) Dalej spróbuję pokazać w kilku miejscach, czy takie krytyczne opinie są trafne.
  21. 51) W opracowaniu niniejszym przytaczam drugie wydanie, jeśli zaś znacznie różnią się między sobą, to oba. Różnice między wydaniami patrz artykuł na stronie: „Chrześcijańskie Pisma Greckie? – porównanie wydań”.
  22. 52) Często niektórzy komentarze KUL-owskie nazywają Biblią lubelską. Nie do końca jest to słuszne, owszem niektóre księgi np. ewangelia Mateusza są tekstami prawie identycznymi, ale inne np. ewangelia Jana już nie.
  23. 53) Cytat ze strony Śląskiego Towarzystwa Biblijnego. Tekst z poprawkami z grudnia 2006 – lipca 2007 (oznaczam jako wydanie I), konfrontowane ze stroną: www.apologetyka.com/biblia oraz z wydaniem książkowym.
  24. 54) Ze wstępu do ewangelii Mk, pt. Wspólny Marek, str. 4, Warszawa 1993.
  25. 55) Tamże, str. 5-6.
  26. 56) Patrz: Ewangelia wg św. Jana, wyd. "Słowo i Życie", Warszawa 1997. Podobną, ale o rok wcześniejszą praktykę obserwujemy w NT w przekładzie BT, wydanie V z 1996 r.)

Jeśli uważasz, że należy coś dodać, uzupełnić lub poprawić, jestem otwarty na sugestie. Proszę, kieruj je na adres: psnt at op.pl;

© 2008-2016 Wszelkie prawa zastrzeżone. statystyka katalog stron internetowych Katalog Stron Internetowych