PISMO ŚWIĘTE NOWEGO TESTAMENTU – ANTOLOGIA POLSKICH PRZEKŁADÓW PO II WOJNIE ŚWIATOWEJ (1945-2012)

W Polsce, po II wojnie, ukazało się ponad 205 przekładów Nowego Testamentu (9 tłumaczonych indywidualnie oraz 11 zespołowych). Jest to zatem pokaźna ilość. Zapewne u niejednego z nas zrodzi się pytanie, czemu aż tyle i czy nie można by ustalić jednego „raz na zawsze” wzorcowego tekstu? Odpowiedź wydaje się oczywista i jest naturalnie negatywna.

Na początku parę kwestii istotnych.

Dobry przekład dzieła literackiego – wg znawców przedmiotu – niekoniecznie musi być dosłowny. Powinien być wierny słowom oryginału tzn. oddawać wiernie, adekwatnie sens wypowiedzi autora6. Nie zawsze jednak udaje się to osiągnąć, ponieważ tłumacze często zapominają, że jednostką sensu nie jest wyizolowane zdanie, lecz tekst jako całość (kontekst) z poszczególnymi związkami wyrazowymi w języku docelowym7. Tłumaczenie zawsze dotyczy różnych systemów językowych, a w przypadku NT dodatkowo odmiennych kultur, czasowo bardzo odległych od siebie8. Ponadto każdy tłumacz - niezależnie od zdobytej wiedzy, nabytych kompetencji i doświadczeń - posiada własne przekonania religijne i nie jest całkowicie bezstronnym przekazicielem idei oryginału. Przekład zawsze będzie wynikiem jego poglądów. Wybór takiego, a nie innego greckiego leksemu czy sformułowania może być zatem podyktowany w jakiejś mierze przekonaniami tłumacza.

Warto więc mieć na uwadze - kolejne zatem - oczywiste stwierdzenie, że żaden przekład nie jest najlepszy, najwierniejszy itp. W przypadku starożytnych dzieł literackich, w tym i Biblii, nigdy tak do końca nie będziemy pewni, czy żyjący przed wiekami autorzy chcieli przekazać to, co prezentują nam dzisiaj obecne tłumaczenia.

Po pierwsze dlatego, że nie znamy ich zamysłów, po drugie kultura i język, w którym pisali, już dawno stały się "artefaktami", po trzecie praca tłumacza niekoniecznie musi trafnie oddawać myśl autorów oraz głównego Autora – Boga (tłumacz nie jest natchniony!), po czwarte świadectwa tekstowe często różnią się między sobą i wreszcie po piąte leksemy oryginału mogą mieć po kilka znaczeń, być idiomami itp. dzięki czemu zwielokrotniamy potencjalną różnorodność przekazu.

Przekład Biblii jest zatem nieuniknioną ingerencją(!) w natchniony tekst i zawsze – czy tego chcemy, czy nie – jest subiektywną interpretacją tłumacza!9. Dalsze przykłady pozwolą uzmysłowić nam stopień trudności przedstawianego problemu. Zapraszam zatem do przykładów.